فوت و فن معامله در فارکس

کاربرد اندیکاتور ها در تحلیل تکنیکال

اندیکاتور شاخص قدرت نسبی (RSI)

اندیکاتور چیست؟

یکی از مهمترین و اصلی‌ترین ابزارهای تحلیل تکنیکال، اندیکاتورها می‌باشند. با توجه به تجربه مثبت تحلیلگران تکنیکال در استفاده از اندیکاتورها، همواره برخی از آنها مورد توجه عموم تحلیلگران قرار گرفته‌ اند.

اندیکاتور یا شاخص، نمودارهای کمکی در تحلیل تکنیکال هستند که از مواد خام تحلیل تکنیکال یعنی قیمت، زمان و حجم و ترکیب آن با توابع ریاضی ترسیم می‌شوند. در واقع و به طور ساده، اندیکاتورها با استخراج اطلاعاتی از نمودار قیمت و زمان آنها را در توابع ریاضی مشخصی قرار می‌دهند که خروجی این فرایند اطلاعاتی جهت تصمیم گیری در آینده به تحلیلگران ارائه می‌دهد.

در تحلیل و تصمیم‌گیری اولویت با نمودار قیمت می‌باشد و اندیکاتورها صرفا به عنوان نمودارهای کمکی در نظر گرفته می‌شوند.

بهتر است کمی بیشتر در این مورد توضیح دهیم زیرا یکی از مهمترین نکاتی می‌باشد که در استفاده از اندیکاتورها میبایست به آن توجه ویژه‌ای داشته باشیم. خطوط عابر پیاده را در کف خیابان در نظر بگیرید، وقتی کاربرد اندیکاتور ها در تحلیل تکنیکال به آنها نزدیک می‌شویم از سرعت خود کاسته و یا حتی متوقف می‌شویم. در واقع این خطوط مبنای تصمیم‌گیری ما در حین رانندگی می‌باشند؛ همچنین در کنار خطوط عابر پیاده یک تابلوی راهنمایی و رانندگی نیز قرار گرفته است که اشاره به همین موضوع دارد. ولی اگر خطوط عابر پیاده مبنای تصمیم‌گیری ما هست پس چه لزومی دارد که یک تابلوی راهنمایی و رانندگی نیز در کنار آن قرار بگیرد؟
در برخی از روزها که وضعیت جوی مناسبی حاکم نیست و ممکن است هوا مه آلود باشد و یا سطح جاده به وضوح قابل مشاهده نباشد این تابلو می‌تواند به ما کمک بزرگی کند.

اندیکاتورها نیز مانند مثال فوق مبنای تصمیم‌گیری ما نیستند و صرفا به ما کمک می‌کنند تا در تصمیم‌گیری بهتر عمل کنیم.

اندیکاتورها نمودار قیمت

انواع اندیکاتورها از حیث سیگنال زمانی

اندیکاتورها از حیث سیگنال زمانی به دو دسته پیشرو و پیرو (تاخیری) تقسیم‌بندی می‌شوند:

  1. اندیکاتورهای پیشرو(Leading Or Oscillator): این اندیکاتورها قابلیت حدس زدن تغییر روند را دارند و گاهی اوقات سطوح بازگشتی و سیگنال شکست را زودتر از نمودار قیمت به ما نشان می‌دهند.
  2. اندیکاتورهای پیرو یا تاخیری (Lagging Or Trend): این اندیکاتورها از نوع تاخیری هستند و اکثرا روی نمودار قیمت قرار می‌گیرند و با کمی تاخیر نواحی برگشتی را تایید می‌کنند.

چهار دسته اصلی اندیکاتورها

اندیکاتورها به چهار دسته اصلی تقسیم بندی می‌شوند که هر کدام ویژگی های منحصر به فرد خود را دارند.
سه دسته از آنها در قالب اندیکاتورهای عمومی هستند و یک دسته نیز اندیکاتورهایی می‌باشند که توسط اسطوره بازارهای سرمایه‌گذاری جناب آقای بیل ویلیامز ایجاد شده‌ است.

  1. اندیکاتورهای روندی (Trend): این اندیکاتورها از نوع تاخیری هستند و معمولا بر روی نمودار قیمت ایجاد می‌شوند و عموما با میانگین‌گیری از نمودار قیمت اطلاعاتی را برای تحلیل و تصمیم گیری در اختیار تحلیلگر قرار می‌دهند.
  2. نوسانگرها (Oscillator): همانطور که از نام آنها پیداست نوسانگر هستند و در محدوده خاصی حرکت می‌کنند. نوسانگرها توانایی بررسی قدرت روند را دارند و در صورتی که ضعفی در روند ایجاد شود تا حدودی در نوسانگرها قابل مشاهده است. از دیگر ویژگی نوسانگرها بررسی هیجانات بازار است و زمانی که خرد جمعی واکنشی به قیمتها نشان دهد، نوسانگرها نیز به این موضوع واکنش نشان می‌دهند و تا حد زیادی به تحلیلگر کمک می‌کنند تا کیفیت تحلیل خود را افزایش دهد.
  3. حجم (Volume): دسته ای از اندیکاتورها هستند که حجم معاملات و ارزش آن را مورد بررسی و ارزیابی قرار می‌دهند. حجم معاملات در تایم فریم های مشخص دارای معانی مهمی برای تحلیلگران محسوب می‌شود که استفاده از این اندیکاتورها در تصمیم گیری آنها تاثیر گذار می‌باشد.
  4. بیل ویلیامز (Bill Wiliams): دسته اندیکاتورهای بیل ویلیامز توسط شخص آقای ویلیامز طراحی و توسط دخترشون بهینه سازی شده‌اند. در طراحی این اندیکاتورها از فرمولهای ریاضی، فیبوناچی و اعداد واکنشگرا استفاده شده است.

آشنایی با مفهوم همگرایی و واگرایی

زمانی که نمودار قیمت و اندیکاتور در تغییرات با هم ناهماهنگ رفتار کنند شاهد واگرایی (Divergence) هستیم و در صورتی که نمودار قیمت و اندیکاتورها اتفاق نظر داشته باشند شاهد همگرایی (Convergence) خواهیم بود.

در صورتی که نشانه‌هایی از واگرایی در اندیکاتورها یافت شود بیانگر ضعف در روند میباشد و این موضوع می‌تواند منجر به تغییر روند گردد.
اگر واگرایی در نواحی برگشتی مشاهده گردد می‌تواند احتمال برگشت را افزایش داده و یکی از خبرهای مثبت برای تحلیلگرانی محسوب می‌شود که آن ناحیه برگشتی را شناسایی کرده‌اند.

مفهوم همگرایی و واگرایی

آشنایی با برخی از اندیکاتورهای پر طرفدار

اندیکاتور مکدی توسط آقای جرالد اپل طراحی شده است که به بررسی قدرت و شتاب روند می‌پردازد. این اندیکاتور شامل دو میانگین متحرک با نامهای خط مکدی و خط سیگنال می‌باشد که تقاطع این دو خط در کاربرد اندیکاتور ها در تحلیل تکنیکال شرایطی خاص سیگنالهایی برای تحلیلگران صادر می‌کند که می‌تواند مبنای تصمیم‌گیری قرار گیرد.

تجریه نشان داده است که اندیکاتورها در بهبود کیفیت تحلیل تاثیر بسزایی داشته‌اند؛ لذا تصمیم داریم تا در آینده به صورت کامل و با جزئیات بیشتری در مورد هر یک از اندیکاتورها توضیحاتی ارائه دهیم. قطعا بعد از یادگیری نحوه استفاده از اندیکاتورها کیفیت تحلیل شما نسبت به قبل افزایش قابل توجهی خواهد داشت.

9 اندیکاتور پرکاربرد در تحلیل تکنیکال

اندیکاتور در تحلیل تکنیکال

یکی از نکات مهم در تحلیل تکنیکال، بررسی اندیکاتورها است.

آشنایی با اندیکاتورها و نحوه ترکیب اندیکاتورهای مناسب و کمک به عدم ایجاد سیگنال‌های اشتباه، یک اقدام موثر در تحلیل تکنیکال خواهد بود.

اندیکاتورها بطور کلی در سه دسته جای می‌گیرند.

در صورتی که اندیکاتورهای یک طبقه خاص را با هم ترکیب کنیم افزونگی اندیکاتور انجام داده‌ایم. البته امکان ترکیب چند اندیکاتور از دسته‌های مختلف نیز با یکدیگر وجود دارد.

دسته‌های اندیکاتور عبارت اند از:

  • اندیکاتورهای حرکت
  • اندیکاتورهای تعقیب روند
  • اندیکاتورهای تغییرپذیری
  • اندیکاتورهای مطالعات نمودار

با ترکیب درست این اندیکاتورها و شناخت کافی درباره هرکدام و هر دسته می‌توان به نتایج و اطلاعات مناسبی دست پیدا کرد. البته در صورت رعایت نشدن این موضوع و ترکیب اشتباه نیز به همان میزان کار ما گره خواهد خورد.

پرکابردترین اندیکاتورها

در جدول زیر پرکاربردترین اندیکاتورها را در چهار دسته قرار داده‌ایم:

حرکت

روند

تغییرپذیری

مطالعات نمودار

خط افقی-محدوده معامله و شکست

فیبوناتچی-ریتریسمنت و پولبک

فیبو اکستنشن-تعقیب روند

خطوط روند-تعقیب و شکست روند

با استفاده از چند اندیکاتور از یک دسته در حقیقت ما اطلاعات یکسانی را که در یک حوزه جای می‌گیرند ارائه می‌دهیم.

باید بپذیریم که افزونگی اندیکاتور تا حدودی باعث سردرگمی و از دست دادن برخی اطلاعات نمایش داده شده می‌شود و این تکرار نمایش داده‌های مشابه سرنخ‌های مهمی را از ما پنهان می‌کند.

در ادامه ویژگی‌های هر اندیکاتور را بطور خلاصه توضیح می‌دهیم:

1 – استوکاستیک

این اندیکاتور بطور کلی محدوده‌ای و برگستی است و سرعت حرکت قیمت را به ما نشان می‌دهد. گسترش این اندیکاتور نشان‌دهنده قدرت قیمت بوده و هرچه محدودتر و باریک‌تر باشد، کاهش حرکت را شاهد خواهیم بود.

2 – RSI

این اندیکاتور قدرت روند را نشان می‌دهد و قدرت حرکت را از آن دریافت می‌کنیم. کندل صعودی و نزولی را می‌توان از RSI دریافت کرد.

بیشتر بخوانید: اندیکاتور RSI چیست؟

3 – ADX

میزان قدرت و ضعف سیگنال را از این اندیکاتور می‌توان دریافت کرد. برای بررسی این اندیکاتور باید میزان کمتر از 25 را بعنوان روند ضعیف، مقدار 25 تا 50 را بعنوان روند متعادل و مقدار بیشتر از 50 را بعنوان روند قوی درنظر بگیریم.

4 – MACD

این اندیکاتور مربوط به تعقیب روند و مقدار حرکت است. بالا بودن آن روندی صعودی و قوی را به ما نشان می‌دهد و متعاقبا پایین بودنش نیز بیان‌گر روندی نزولی و قوی است.

خطوط متقاطع این اندیکاتور سیگنال محل خرید و فروش را ارسال می‌کنند. باید زمانی از این اندیکاتور استفاده شود که اندیکاتور ADX سیگنال سناریوی روند را صادر کرده باشد.

مطلب مرتبط: اندیکاتور مکدی چیست؟

5 – میانگین متحرک

این اندیکاتور در حقیقت ابزاری چندمنظوره برای مقاصد مختلف است و در جایی که قیمت وجود دارد قادر است سیگنال مسیر معامله را به ما نشان دهد.

شیب میانگین متحرک نشان دهنده قدرت روند است و جهت این اندیکاتور نیز ما را از سیگنال روند و یا شرایط محدوده آگاه می‌کند.

6 – باند بولینگر

از باند بولینگر برای سنجش نوسانات استفاده می‌شود و عرض آن به ما نوسان موجود را نشان می‌دهد.

در صورتی که قیمت بیش از اندازه افزایش یابد و در باند بیرونی قرار گیرد نشان دهنده روند قوی است و می‌تواند سیگنال برگشتی را صادر کند.

7 – ART

این اندیکاتور ابزاری برای تغییرپذیری و محدوده قیمت است که اندازه کندل‌های گذشته را می‌سنجد.

از ATR برای مشخص کردن محلی که در آن سود بدست آمده و مقدار ضرر حاصل شده براساس نوسانات استفاده می‌شود.

8 – واگرایی

واگرایی‌ها اطلاعاتی درباره آن‌چه در داخل قیمت وجود دارد ارائه می‌دهند. سیگنال‌های ارسال شده از این اندیکاتور را نمی‌توان در خود قیمت مشاهده کرد. واگرایی‌ها اغلب برای شناسایی نقاط برگشتی و یا زمان معامله بکار می‌روند و می‌تواند حرکت آرام و روند ضعیف را نیز نشان دهد.

9 – اشباع خرید یا فروش

هرچه روند قوی‌تر باشد قیمت زمان بیشتری را در محدوده اشباع خرید و یا فروش سپری می‌کند. این اندیکاتور می‌تواند در یک محدوده نیز سیگنال برگشتی را صادر کند.

اهمیت ترکیب اندیکاتورها

بدست آوردن مهارت کافی برای ترکیب صحیح این اندیکاتورها بسیار به شما کمک خواهد کرد.

بطور کلی همیشه استفاده از ابزارهای بیشتر خوب نیست؛ بلکه ترکیب مناسب ابزارهاست که اهمیت دارد.

این ترکیب صحیح ممکن است همگی بیانگر یک موضوع و نشان دهنده مسیری مشابه نباشند، بلکه اطلاعات کاملی را در اختیار ما قرار دهند. باید این را بدانیم که هرکدام از اندیکاتورها در جه شرایطی باید بکار بروند.

به عنوان مثال هنگامی که از اندیکاتورهای RSI، باند بولینگر و ADX در نمودار استفاده می‌کنیم می‌توان میزان و نوع حرکت را همراه با نوع روند و نوسانات را در کنار هم مشاهده کرد.

این استفاده هوشمندانه به ما کمک می‌کند تا درک بهتری بدست آوریم؛ زیرا هر کاربرد اندیکاتور ها در تحلیل تکنیکال اندیکاتور اگر بدرستی استفاده شود توضیحی اضافه برای اندیکاتور دیگر ارائه می‌دهد که در روند مطالعه نمودار به ما کمک خواهد کرد.

قصد شروع سرمایه‌گذاری در بورس را دارید؟ اولین قدم این است که افتتاح حساب رایگان را در یکی از کارگزاری‌ها انجام دهید:

برای سرمایه‌گذاری و معامله موفق، نیاز به آموزش دارید. خدمات آموزشی زیر از طریق کارگزاری آگاه ارائه می‌شود:

قصد خرید یا فروش ارز دیجیتال در ایران را دارید؟ در این سایت می‌توانید با اطمینان و با چند کلیک خرید کنید:

سه اندیکاتور پر کاربرد در تحلیل تکنیکال بورس

سه اندیکاتور پر کاربرد در تحلیل تکنیکال بورس

تحلیل تکنیکال، مهمترین بخش در سرمایه گذاری بوده و بیشتر افرادی که سرمایه گذاری موفقی را در بورس کاربرد اندیکاتور ها در تحلیل تکنیکال تجربه کرده‌اند، تحلیل گران تکنیکال هستند. تحلیل تکنیکال به تحلیلی گفته می‌شود که در آن، فقط به قیمت دارایی (سهام در بورس) و حجم معاملات روزانه توجه شده و به همین جهت نیز، روش مناسبی برای کسانی است که قصد ورود به بازار سرمایه گذاری را دارند. این روش، به دانش گسترده‌ای نیاز داشته، اما مدت زمان مورد نیاز برای رسیدن به یک نقطه‌ی ورود طلایی، کمتر از روش تحلیل فاندامنتال یا بنیادین بوده، به همین جهت اکثر افراد به این روش روی آورده‌اند. اما تحلیل تکنیکال بر پایه‌ی ابزارهایی است که به آن اندیکاتور و الگو گفته می‌شود. اندیکاتورها یک سری معادلات ریاضی بوده که برای اهداف خاص و مشخص، طراحی شده و برروی پلتفرم معاملاتی نصب می‌شوند. هدف این اندیکاتورها، مشخص کردن چند نکته‌ی مهم است. در کنار اندیکاتورها، الگوها نیز بخش مهمی از تحلیل تکنیکال هستند که در مقاله‌ی دیگری به آن خواهیم پرداخت .

به صورت کلی، چهار دسته‌ی مختلف از اندیکاتورها معرفی شده‌اند. اما توجه داشته باشید که بعضی از اندیکاتورها در بیشتر از یک دسته‌بندی قرار می‌گیرند. هدف اصلی اندیکاتورها مشخص کردن روند قیمت، کانال قیمت، سطوح حمایت و مقاومت، مومنتوم حرکت، تغییر روند، تعیین نقاط ورود و خروج و . بوده و به شکل کلی، در یکی از دسته‌های زیر قرار می‌گیرند :

  • اندیکاتورهای مومنتوم
  • نوسانی
  • حجمی
  • روندی

اندیکاتورهای روندی برای تحلیل دارایی‌هایی استفاده شده که در یک روند خاص قرار گرفته‌اند (مثلا روند صعودی) از جمله مهمترین این اندیکاتورها می‌توان به مک‌دی، پارابولیک سار و انواع میانگین متحرک اشاره کرد. ممکن است گاهی با نگاه به نمودار، احساس کنید که روند بازار صعودی بوده و بهترین زمان برای خریدن دارایی‌های مختلف است، اما بهتر است ابتدا از چند اندیکاتور روندی استفاده کنید تا مطمئن شوید که تحلیلتان درست است. تنها زمانی می‌توانید مطمئن شوید که روند بازار صعودی یا نزولی است، که در چند تایم فریم مشخص (از کوچک به بزرگ)، از اندیکاتورهای روندی استفاده کرده باشید و سیگنال مثبت آن‌ها را دریافت کرده باشید. یکی از مهمترین اندیکاتورهای روندی، اندیکاتور Aroon است که شناخت و یادگیری آن، قطعا می‌تواند باعث کسب سود بیشتر شما در بازار شود .

اندیکاتورهای مومنتوم بیانگر قدرت حرکت بازار هستند. این اندیکاتورها به ما نشان می‌دهند که بازار با چه مقدار نیرویی در حال حرکت به یک سمت بوده و این حرکت تا چه زمانی ادامه خواهد داشت. اگر روند در حال صعود یا نزول باشد، اما قدرت کمی برای خریداران یا فروشندگان باقی مانده باشد، احتمال برگشت روند وجود دارد. این اندیکاتورها می‌توانند در تحلیل نقطه‌ی برگشت بازار به ما کمک کنند. یکی از مهمترین اندیکاتورهای مومنتومی که کاربردهای بسیار زیادی نیز دارد، ایچیموکو است. بهترین توضیح این اندیکاتور توسط فردی به نام کریس ارائه شده که در مقاله ایچموکو پیشرفته یا همان ایچیمو کریس آموزش داده شده است .

دسته سوم اندیکاتورها، اندیکاتورهای نوسانی هستند و برپایه‌ی یک تئوری ایجاد شده‌اند. زیربنای این اندیکاتورها این است که هیچگاه روند بازار ثابت نمانده و همواره در پی هر صعود، یک نزول قیمتی رخ خواهد داد. با نگاهی به روند قیمت سهم‌ها در بازار بورس، به سادگی متوجه می‌شوید که این ادعا در کل درست بوده، اما ممکن است زمان زیادی نیاز باشد تا یک قیمت اصلاح شده و رند برگردد. اما به هر حال، کسی نمی‌تواند منکر نقش مهم اندیکاتورهای نوسانی در تحلیل تکنیکال شود. مهمترین اندیکاتورهای این دسته، شامل آر اس آی، استوکستیک، سی سی آی و . هستند .

اندیکاتورهای حجمی، آخرین دسته از اندیکاتورها هستند که کاربردهای آن‌ها برای دریافت سیگنال بسیار مهم است. برای مثال، ایندکس جریان پول یا همان اندیکاتور mfi یکی از مهمترین اندیکاتورها در سال 2019 و 2020 میلادی بوده است. اندیکاتورهای حجمی از آن جهت مهم هستند که به نوعی هم بر روند و هم بر مومنتوم بازار اثر دارند. هرچقدر حجم معاملات بیشتر باشد، احتمال حفظ مومنتوم و روند، بسیار بیشتر از که قیمت یک دارایی بخاطر چند معامله افزایش یا کاهش یافته باشد .

اگر دقت کرده باشید، ما سه اندیکاتور روند، مومنتوم و حجمی را با نام‌های aroon ، ایچیموکو و mfi به شما معرفی کردیم. هر سه اندیکاتور، جزو مهمترین اندیکاتورهای تحلیل تکنیکال بازار سرمایه شناخته شده و تقریبا تمامی سرمایه گذاران موفق، از هر سه‌ی آن‌ها استفاده می‌کنند. اما در کنار این سه مورد، بهتر است با لیستی از پرکاربردترین اندیکاتورها در بورس آشنا شوید :

  • شاخص جهتدار میانگین ADI
  • شاخص کانال دارایی کاربرد اندیکاتور ها در تحلیل تکنیکال کاربرد اندیکاتور ها در تحلیل تکنیکال CHI
  • مک دی MACD
  • شاخص قدرت نسبی و حقیقی RSI و TSI
  • شاخص نیرو FI
  • شاخص حجم منفی NVI
  • بازه‌ی حقیقی میانگین ATR
  • بولینگربندز

این اندیکاتورها، مهمترین و پرکاربردترین اندیکاتورهایی هستند که برای تحلیل صحیح تکنیکال به آن نیاز خواهید داشت. اما به یک نکته دقت داشته باشید که استفاده از اندیکاتورها، بدون داشتن استراتژی معاملاتی، هیچ سود و فایده‌ای ندارد. چرا؟! در بخش بعدی به این سوال پاسخ خواهیم داد .

چه زمانی میتوان از اندیکاتورها استفاده کرد؟

اندیکاتورها بر مبنای تئوری‌های مختلفی ایجاد شده‌اند و هر کدام به دنبال نکته‌ی خاصی در تغییرات قیمت و حجم هستند. گاهی ممکن است نیم از اندیکاتورها سیگنال خرید صادر کرده و نیمی هم کاربرد اندیکاتور ها در تحلیل تکنیکال سیگنال فروش دارایی را. پس در این زمان تکلیف چیست؟ در اکثر مواقع نمی‌توان انتظار داشت که تمامی سیگنال‌های صادر شده از اندیکاتورها مشابه یکدیگر باشند، چرا که در این صورت، کار سرمایه‌گذاری بسیار ساده بود و همه هم در بورس، سودهای کلان کرده و پولدار می‌شدند !

استفاده از اندیکاتورها مستلزم داشتن استراتژی معاملاتی است. یعنی شما به ویژگی‌های شخصیتی و دانشی که از بازار دارید، باید بدانید که سیگنال صادر شده از کدام اندیکاتور مهم‌تر بوده و در چه تایم‌فریم یا بازه‌ی زمانی قصد معامله دارید. مثلا بازه‌ی یکروزه مورد علاقه‌ی شماست یا صبر داشته و حاضر هستید که یک ماه منتظر مانده و سود بیشتری کنید؟ این همان چیزی است که به آن استراتژی معاملاتی گفته می‌شود. علاوه بر آن، نباید از نقش اخبار و تصمیمات دولت و بانک مرکزی بر بورس غافل شد. اگرچه در تحلیل تکنیکال تاکید فقط بر حجم معاملات و قیمت هر سهم است، اما تقریبا همه‌ی ما مطمئن هستیم که رخدادهای سیاسی و اقتصادی و خصوصا تصمیمات در سطح کلان، برروی همه چیز اثر دارند. بنابراین، مطمئن شوید که استراتژی معاملاتی دارید .

آشنایی با اندیکاتورهای پرکاربرد در تحلیل تکنیکال

در مقاله آموزشی اندیکاتور در تحلیل تکنیکال به صورت مقدماتی با اندیکاتورها و کاربرد آن‌ها در معاملات آشنا شدید. گفتیم که استفاده از اندیکاتورها به‌عنوان یکی از مهم‌ترین ابزارهای تکنیکی در بازار بورس، به معامله‌گران کمک می‌کند تا نسبت به خرید و فروش انواع سهام، عملکرد بهتری داشته باشند. شناخت اندیکاتورها و آشنایی با نحوه‌ی ترکیب آن‌ها یک روش بسیار عالی برای کمک به عدم ایجاد سیگنال اشتباه در تحلیل تکنیکال می‌باشد. علاقه‌مندان به استفاده از تحلیل تکنیکال، به منظور پیش‌بینی روندها، می‌بایست با اندیکاتورها آشنایی داشته باشند تا بتوانند در شرایط مختلف از اندیکاتورهای مناسب استفاده کنند و در صورت لزوم آن‌ها را به درستی با یکدیگر ترکیب کنند. در این مقاله از سری مقالات آموزش بورس در چراغ به معرفی چند نمونه از اندیکاتورهای پرکاربرد در تحلیل تکنیکال می‌پردازیم و ویژگی‌های هرکدام از آن‌ها را نیز بررسی خواهیم کرد.

۱. اندیکاتور استوکاستیک، از اندیکاتورهای پرکاربرد در تحلیل تکنیکال

اندیکاتورهای پرکاربرد در تحلیل تکنیکال

اندیکاتور استوکاستیک، از اندیکاتورهای پرکاربرد در تحلیل تکنیکال

اندیکاتور استوکاستیک (Stochastic)، یکی از اندیکاتورهای پرکاربرد در تحلیل تکنیکال می‌باشد و در دسته‌ی اسیلاتورها یا همان نوسان‌گیرها قرار دارد. این اندیکاتور اطلاعاتی راجع به مومنتوم و قدرت روند، در اختیار تحلیل‌گران قرار می‌دهد. در حقیقت، اندیکاتور استوکاستیک، سرعت و قدرت حرکات قیمتی را مشخص می‌کند و محدوده‌ای و بازگشتی است. این اندیکاتور همچنین به حدس درباره‌ی قیمت بسته شدن دارایی و محدوده‌ی نوسان قیمت در یک دوره‌ی از پیش تعیین شده می‌پردازد. بسیاری از معامله‌گران از این اندیکاتور به‌عنوان یکی از فیلترهای معاملاتی خود استفاده می‌نمایند. نوساناتی که استوکاستیک از خودش نشان می‌دهد بر اساس سرعت حرکت و جهت حرکت قیمت می‌باشد بر خلاف اندیکاتورهای مکدی و RSI از حجم معاملات پیروی نمی‌کند.

👈📚 بیش‌تر مطالعه کنید:

۲. اندیکاتور شاخص قدرت نسبی (RSI)

اندیکاتور شاخص قدرت نسبی

اندیکاتور شاخص قدرت نسبی (RSI)

از جمله اندیکاتورهای پرکاربرد در تحلیل تکنیکال است که سرعت و بزرگی تغییرات قیمت سهام را اندازه‌گیری می‌کند. این اندیکاتور، تغییرات مومنتوم قیمت را به‌صورت نموداری RSI با نوسان در محدوده‌ی ۰ تا ۱۰۰ نمایش می‌دهد و برابر با متوسط صعودها و نزول‌های قیمت در یک بازه‌ی زمانی مشخص، است. اندیکاتور RSI، همچنین سهم‌هایی را که به‌صورت بالقوه در شرایط «اشباع خرید» یا «اشباع فروش» قرار دارند، مشخص می‌کند. شاخص قدرت نسبی از تقسیم تعداد روزهای مثبت بر تعداد روزهای منفی بدست می‌آید. صعود اندیکاتور به بالای ۷۰ درصد، یعنی سهم در شرایط اشباع خرید قرار دارد. اما سقوط اندیکاتور به زیر ۷۰ درصد، نشان دهنده‌ی یک سیگنال نزولی می‌باشد. حرکت به زیر ۳۰ درصد، یعنی سهم در شرایط «اشباع فروش» است. اما صعود به بالای سطح ۳۰درصد، یک سیگنال صعودی است. قرار گرفتن اندیکاتور بر روی ۵۰ درصد هم به معنای قرار گرفتن مومنتوم بازار در حالت خنثی می‌باشد.

👈📚 بیش‌تر مطالعه کنید:

۳. اندیکاتور شاخص میانگین جهت‌دار (ADX)

اندیکاتور شاخص میانگین جهت‌دار

۳. اندیکاتور شاخص میانگین جهت‌دار (ADX)

اندیکاتور شاخص میانگین جهت‌ دار (​Average Directional Movement Index) یا ADX، از اندیکاتورهای پرکاربرد در تحلیل تکنیکال می‌باشد و از محبوبیت زیادی در بین تریدرها برخوردار است. از آنجایی‌که این اندیکاتور در زیر چارت قرار می‌گیرد، جزء اسیلاتورها به حساب می‌آید. کاربرد اصلی این اندیکاتور، تشخیص قدرت روند است و میزان رشد در روند صعودی و همچنین افت در روند نزولی را با فرمول مشخصی می‌سنجد. در اندیکاتور ADX، مقدار کمتر از ۲۵ را روند ضعیف، ۲۵ تا ۵۰ را روند متعادل و مقدار بیشتر از ۵۰ را روند قوی در نظر می‌گیرند. چنانچه خط ADX از تراز ۲۰ به سمت بالا حرکت کند، احتمال دارد که بازار روند دار شود و وقتی که این خط از تراز ۳۰ به سمت بالا حرکت کند، روند تایید خواهد شد.

نکته: دقت داشته باشید اندیکاتور شاخص میانگین جهت‌دار (ADX)، ابزار مناسبی برای تشخیص روند صعودی یا نزولی بازار نیست؛ یعنی صعودی بودن خط ADX لزوماً به معنای صعودی بودن روند نیست و بالعکس.

۴. اندیکاتور MACD، از اندیکاتورهای پرکاربرد در تحلیل تکنیکال

اندیکاتور MACD، از اندیکاتورهای پرکاربرد در تحلیل تکنیکال

اندیکاتور MACD، از اندیکاتورهای پرکاربرد در تحلیل تکنیکال

اندیکاتور MACD یا همان Moving Average Convergence Divergence به معنی همگرایی (Convergence) و واگرایی (Divergence) میانگین متحرک می‌باشد. این اندیکاتور که از اندیکاتورهای پرکاربرد در تحلیل تکنیکال می‌باشد، به کمک ۳ میانگین متحرک (۹روزه، ۱۲روزه، ۲۶روزه) به تریدرها کمک می‌کند تا جهت، قدرت و شتاب یک روند نزولی و یا صعودی را مشخص نمایند. در واقع، اندیکاتور مکدی، تعقیب روند و مقدار حرکت را نشان می‌دهد که بالا بودن آن به معنای روند صعودی و قوی است و پایین بودن آن نیز نشان دهنده‌ی یک روندی نزولی و قوی می‌باشد.

۵. اندیکاتور میانگین متحرک (MA)، از اندیکاتورهای پرکاربرد در تحلیل تکنیکال

اندیکاتور میانگین متحرک یا Moving Average، از اندیکاتورهای پرکاربرد در تحلیل تکنیکال می‌باشد که به واسطه‌ی اهمیت و پرکاربرد بودن، به آن مادر اندیکاتورها نیز می‌گویند. این اندیکاتور، در دسته‌ی اندیکاتورهای تعقیب‌کننده قرار دارد؛ یعنی وقتی می‌خواهید نموداری را بررسی کنید تا وارد فاز خرید شوید و یا خروج نمایید، این اندیکاتور می‌تواند به شما کمک کند تا زمان مناسب برای خرید یا فروش را تشخیص دهید. از حالت ساده تا حالت پیچیده‌ی این اندیکاتور، تنها یک فرمول وجود دارد و فرمول آن بر اساس معدل‌گیری است؛ یعنی زمانی‌که این اندیکاتور را پیاده‌سازی می‌کنید، بر اساس تعداد کندل‌های گذشته که به آن معرفی می‌نمایید، میان‌گیری انجام می‌شود و بر اساس آن روند بازار در حال و آینده به شما نشان داده خواهد شد.

👈📚 بیش‌تر مطالعه کنید:

۶. اندیکاتور باند بولینگر (Bollinger Band)

اندیکاتور باند بولینگر، یکی دیگر از اندیکاتورهای پرکاربرد در تحلیل تکنیکال می‌باشد که امروزه در فضاهای معاملاتی توسط بسیاری از تریدرها استفاده قرار می‌گیرد. این اندیکاتور به کانال قیمت اشاره دارد و محدوده‌ی نوسانات را روی کاربرد اندیکاتور ها در تحلیل تکنیکال چارت قیمت نشان می‌دهد. در واقع، باند بولینگر در اطراف و ساختار قیمت یک سهام و همچنین در طول یک روند کشیده شده است. وقتی‌ که نوارهای بولینگر باریک می‌شوند یعنی نوسانات در قیمت سهم در حال کاهش هستند. اما گسترده شدن این نوارها به معنای آن است که نوسانات در قیمت سهم در حال افزایش هستند.

سخن آخر

در این مقاله از سایت آموزش چراغ راجع به چند نمونه از اندیکاتورهای پرکاربرد در تحلیل تکنیکال صحبت کردیم و گفتیم که به‌دست آوردن مهارت کافی برای ترکیب صحیح این اندیکاتورها، کمک بسیاری به تریدرها برای انجام معاملات خواهد کرد. اما به این نکته‌ی مهم نیز توجه داشته باشید که تنها با اکتفا به یک اندیکاتور خاص نمی‌توان به پوزیشن قطعی و مناسب به‌منظور خرید و فروش دست یافت. این سیگنال‌‌ها تنها هشداری برای توجه بیشتر به موقعیت سهام و انجام بررسی و تحلیل بیش‌تر در آن سهم است تا با کمک این ابزار بتوان به تحلیل‌‌های انجام ‌شده استناد نمود. چراغ ، به عنوان پلتفرم آموزش و کاریابی در تلاش است تا با بیان نکات آموزشی مفید در زمینه‌ی بورس به شما برای ورود و سرمایه‌گذاری صحیح در این بازار پر تلاطم کمک نماید.

آشنایی با اندیکاتور در تحلیل تکنیکال

شما در هر شغل و حرفه‌ای که مشغول به کار باشید، نیاز به یک سری ابزار خاص دارید تا بتوانید کارتان را بهتر و دقیق‌تر انجام دهید. برای مثال یک پزشک به فشارسنج، اتوسکوپ، گوشی پزشکی و … نیاز دارد و یک معمار هم به تخته رسم و قلم راپید و خط‌کش. حال یک تحلیل‌گر و سرمایه‌گذار در بازار بورس هم به ابزارهایی نیاز دارد تا بتواند تحلیل درستی از حرکات بازار داشته باشد. یکی از این ابزارهای کاربردی، اندیکاتورها هستند. در واقع، اندیکاتورها ابزارهایی در نمودار هستند که از طریق محاسبات ریاضی، اطلاعات بیش‌تری راجع به قیمت در اختیار ما قرار می‌دهند. با استفاده از اندیکاتورها می‌توانیم زمان مناسب برای ورود به پوزیشن در هر سهم را انتخاب نماییم. در ادامه‌ی این مطلب از سایت آموزش و استخدام چراغ به بررسی مفهوم اندیکاتور، انواع اندیکاتور در تحلیل تکنیکال و معرفی اندیکاتورهای پرکاربرد در بورس خواهیم پرداخت.

منظور از اندیکاتور در تحلیل تکنیکال چیست؟

منظور از اندیکاتور در تحلیل تکنیکال

منظور از اندیکاتور در تحلیل تکنیکال

در حقیقت منظور از اندیکاتور در تحلیل تکنیکال مجموعه‌ای از اطلاعات می‌باشد که با استفاده از فرمول‌های خاصی استنتاج می‌گردند. اطلاعات ورودی که از آن‌ها برای به ‌دست آوردن اندیکاتورها استفاده می‌شود، می‌تواند ترکیبی از قیمت‌های آغازین (Open)،پایانی (Close)،سقف (High) و کف (Low) یک بازه‌ی زمانی باشد. اطلاعات قیمت می‌تواند تنها شامل قیمت آغازین، پایانی، سقف، کف و یا ترکیبی از این‌ها باشد. این اطلاعات در قالب فرمول‌های ساده‌ی ریاضی و بعضاً پیچیده‌ای قرار می‌گیرد. خروجی کاربرد اندیکاتور ها در تحلیل تکنیکال نهایی به شکل یک گراف نمایش داده خواهد شد. این گراف در واقع روی قیمت‌ها قرار می‌گیرد و یا به صورت یک پنجره‌ی مجزا از قیمت‌ها می‌باشد. این پنجره‌ی مجزا و منحنی‌ای که به شکل دیاگرام در داخل آن قرار دارد، به نام اندیکاتور شناخته می‌شود. تحلیل‌گران با توجه به اتفاقاتی که روی چارت رخ می‌دهد این دیاگرام را تجزیه و تحلیل می‌نمایند و نقاط خرید یا فروش به موقع سهم را تشخیص می‌دهند.

نکته: هیچ‌گاه از اندیکاتورها به تنهایی برای پیش‌بینی بازار استفاده نکنید. این نکته را همواره به یاد داشته باشید که اندیکاتور در تحلیل تکنیکال به‌عنوان یک مکمل می‌باشد. در حقیقت، اندیکاتورها ابزاری هستند که از آن‌ها برای اطمینان خاطر از تحلیل‌هایی که قبلاً روی نمودار انجام داده‌ایم، استفاده می‌شود.

انواع اندیکاتور در تحلیل تکنیکال

انواع اندیکاتور در تحلیل تکنیکال

انواع اندیکاتور در تحلیل تکنیکال

به طور کلی ۴ دسته اندیکاتور در تحلیل تکنیکال وجود دارد که در ادامه آن‌ها را معرفی خواهیم کرد.

۱. اندیکاتور روند (Trend)

این نوع از اندیکاتور در تحلیل تکنیکال همان‌طور که از نامش پیداست، برای تشخیص روند و یا جهت بازار مورد استفاده قرار می‌گیرد. این روندها می‌توانند افزایشی، کاهشی و یا خنثی باشند. یک نمونه از اندیکاتورهایی که روند صعودی و نزولی را مشخص می‌کند، شاخص حرکت جهت‌دار است. شاخص رگرسیون خطی، میانگین‌های متحرک و شاخص روند قیمت و حجم، از انواع اندیکاتورهای تِرِند هستند.

۲. اسیلاتورها (Oscillators)

اسیلاتورها، نوع دوم اندیکاتور در تحلیل تکنیکال هستند. امروزه یکی از اشتباهات رایجی که در بخش تحلیل تکنیکال وجود دارد این است که اندیکاتورها و اسیلاتورها را مجزا از هم می‌دانند. در حالی‌که اسیلاتورها از اندیکاتورها جدا نیستند و زیرمجموعه‌ای از آن‌ها به حساب می‌آیند، اما با کاربردی متفاوت‌تر؛ برای اسیلاتورها فرمولی تعیین شده است که معاملات خریدارها و فروشنده را در نظر می‌گیرد و هیجانات آن‌ها را با آن فرمول‌ها محاسبه می‌کند. همچنین، اکثر اسیلاتورها دارای محدوده‌ای هستند که در آن محدوده‌ی موردنظر نوسان می‌کنند. اسیلاتورها خود به دو نوع نواری و مرکزی تقسیم‌بندی می‌شوند. اندیکاتور مک‌دی (MACD) و ROC نمونه‌هایی از یک اسیلاتور مرکزی هستند که بالا و پایین خط صفر نوسان می‌کنند. همچنین، اندیکارتور RSI و اندیکاتور استوکاستیک، دو نمونه از اسیلاتورهای نواری به شمار می‌آیند.

۳. حجم (Volume)

اندیکاتور حجم، نوع سوم اندیکاتور می‌باشد که حجم و ارزش معاملات را آنالیز می‌کند. در نمودارها هر قسمتی که میله‌های بیشتری شکل بگیرد، به معنای افزایش حجم آن قسمت از معامله می‌باشد. برای مثال، افزایش قیمت و کاهش حجم نشانه واگرایی و ضعف روند و برگشت احتمالی قیمت است. در مقابل، در روندهای صعودی افزایش قیمت و افزایش حجم معاملات نشانه‌ی استحکام روند می‌باشد. از جمله ابزارهای مهم در اندیکاتور حجم می‌توان به اندیکاتور حجم تعادلی (OBV)، اندیکاتور جریان سرمایه (MFI) و اندیکاتور تجمع و توزیع، اشاره کرد.

۴. اندیکاتور بیل ویلیامز (Bill wiliams)

بیل ویلیامز، معامله‌گر اسطوره‌ای، خالق چندین اندیکاتور در تحلیل تکنیکال بوده است. به‌دلیل کاربرد خوب این دسته از اندیکاتورها، آن‌ها را به نام خود بیل ویلیامز (Bill wiliams)، نام‌گذاری کرده‌اند. Aligator، معروف‌ترین اندیکاتور این خانواده می‌باشد. البته در این دسته از اندیکاتورها، ۲ اسیلاتور نیز وجود دارد که به صورت روندی و حجمی‌ می‌باشند. لازم به ذکر است که این نوع از اندیکاتور، بیش‌تر در بازارهای مالی خارجی و ارز فارکس کاربرد دارد.

نوع دیگری از تقسیم‌بندی اندیکاتور در تحلیل تکنیکال

نوع دیگری از تقسیم‌بندی اندیکاتور

نوع دیگری از تقسیم‌بندی اندیکاتور

انواع اندیکاتور در تحلیل تکنیکال را به گونه‌ای دیگر نیز می‌توان تقسیم‌بندی کرد:

اندیکاتور تأخیری (Laging)، نوع اول از اندیکاتور در تحلیل تکنیکال

بهترین قابلیت این نوع از اندیکاتور در روندهای بلندمدت می‌باشد. اما در روندهای کوتاه‌مدت، این اندیکاتورها برای تغییرات قیمت اخطاری نمی‌دهند و صرفاً به ما نشان می‌دهند که قیمت در روند صعودی قرار دارد یا نزولی. اندیکاتورهای دنباله‌رو یا اندیکاتورهای پیروی روند، روند اخطارهای خریدوفروش را دیر صادر می‌کنند، اما با توجه نداشتن به تغییر جهت‌های مقطعی و کوتاه‌مدت ریسک معامله‌گر را کمتر می‌کنند و او را در سمتی که بازار قرار دارد، نگاه خواهند داشت. اندیکاتور MACD یک نوع از اندیکاتور تأخیری است.

اندیکاتور پیشرو (Leading)، نوع دوم از اندیکاتور در تحلیل تکنیکال

این نوع از اندیکاتور در تحلیل تکنیکال برای پیش‌بینی سریع‌تر نرخ‌ها و تغییر جهت‌هایی که بعداً انجام خواهد استفاده می‌شود. اساساً وظیفه اندازه‌گیری میزان خرید و فروش‌های هیجانی مثل یک جفت ارز، از وظایف اصلی اندیکاتورهای پیشرو می‌باشد. فرض کنید، یک جفت ارز در این مناطق قصد تغییر در مسیر حرکتی خود را دارند. بهره‌گیری از اندیکاتورهای پیشرو می‌تواند این تغییر جهت را به تحلیل‌گران، هشدار دهد. اندیکاتور شاخص قدرت نسبی نوعی از اندیکاتورهای پیشرو می‌باشد.

پرکاربردترین و معروف‌ترین نمونه‌های اندیکاتور در تحلیل تکنیکال

نمونه‌های اندیکاتور

نمونه‌های اندیکاتور

در حالت کلی تعداد زیادی اندیکاتور در تحلیل تکنیکال وجود دارد. تحلیل‌گران و تریدرها به جهت صرفه‌جویی در زمان و ساخت استراتژی‌های کارآمد و مفید، تعدادی از اندیکاتورهای مهم را برای خود گلچین می‌کنند. و از مهم‌ترین آن‌ها استفاده می‌کنند. در ادامه به معرفی و توضیح مختصر برخی از مهمترین و پرکاربردترین اندیکاتورهای بورسی می‌پردازیم.

اندیکاتور استوکاستیک (Stochastics)

این نوع از اندیکاتور در تحلیل تکنیکال سرعت حرکت قیمت را به ما نشان می‌دهد. اندیکاتور استوکاستیک (Stochastics)، یک اندیکاتور محدوده‌ای و بازگشتی می‌باشد. گسترش این اندیکاتور حاکی از‌ قدرت قیمت است. هرچقدر که این اندیکاتور محدودتر و باریک‌تر باشد، شاهد کاهش حرکت بیشتری خواهیم بود.

اندیکاتور شاخص قدرت نسبی (RSI)

با استفاده از این نوع اندیکاتور در تحلیل تکنیکال می‌توان قدرت روند و میزان بیش خریدی یا بیش فروشی یک سهم را تشخیص داد. در واقع با استفاده از این اندیکاتور متوجه خواهیم شد که فروشندگان قوی‌تر هستند و یا خریدارن.

اندیکاتور مک‌دی (MACD)

اندیکاتور مک‌دی، نوع دیگری از اندیکاتور در تحلیل تکنیکال می‌باشد که به تعقیب روند و مقدار حرکت را نشان می‌دهد. پایین بودن این اندیکاتور به معنای روندی نزولی و قوی می‌باشد. در مقابل، بالا بودن آن یک روند صعودی و قوی را به ما نشان می‌دهد. خطوط متقاطع این اندیکاتور سیگنال محل خرید و فروش را ارسال می‌نمایند. زمانی‌که اندیکاتور ADX سیگنال سناریوی روند را صادر نماید، می‌توان از این اندیکاتور استفاده کرد. اندیکاتور MACD به‌منظور حصول اطمینان برای برای ورود و خروج از معامله و همچنین شناسایی روند و برگشت روند، فیلتر خوبی به حساب می‌آید.

اندیکاتور میانگین متحرک

به این نوع از اندیکاتور در تحلیل تکنیکال مووینگ اوریج نیز گفته می‌شود که میانگینی از داده‌های بازار در یک بازه‌ی زمانی مشخص می‌باشد. اندیکاتور میانگین متحرک، در اصل روند تغییرات قیمتی یک سهم در بازه‌های زمانی بلند مدت را نشان می‌دهد. ضمناً با توجه به درجه‌ی شیب در این اندیکاتور، می‌توان به افت قیمت سهم و یا سرعت رشد آن پی برد.

اندیکاتور باند بولینگر

باند بولینگر هم یک نوع مهم از اندیکاتور در تحلیل تکنیکال می‌باشد. این اندیکاتور، علاوه بر محاسبه‌ی حرکت قیمت سهام، مرز نسبی از سقف و کف قیمت را نیز فراهم می‌کند. باند بولینگر یکی از اندیکاتورهای روندنما است که برای سنجش نوسانات از آن استفاده می‌شود. عرض این اندیکاتور، نوسان موجود را به تحلیل‌گران نشان می‌دهد. اگر قیمت بیش از اندازه افزایش یابد و در باند بیرونی قرار گیرد، به معنای روند قوی می‌باشد و می‌تواند سیگنال برگشتی را صادر نماید. میانگین متحرک ساده، باند بالایی و باند پایینی، سه قسمت اصلی در این اندیکاتور می‌باشند.

کاربرد اندیکاتور در تحلیل تکنیکال

کاربرد اندیکاتور

کاربرد اندیکاتور

همان‌طور که بارها در دوره های آموزش آنلاین بورس گفته‌ایم، تاریخ در بورس همواره تکرار می‌شود. بنابراین با توجه به تکرار الگوهای مختلف، گاهی می‌توان با استفاده از اندیکاتورها در تحلیل تکنیکال به‌عنوان یک مکمل (نه به تنهایی) برای پیش‌بینی رفتار سهم یا بازار در آینده‌ی نزدیک استفاده کرد. همچنین اندیکاتورها در پاره‌ای از اوقات قادر هستند تا هشدارهای مناسبی را به معامله‌گران اعلام نمایند. این هشدارها، معمولاً در زمان تغییر جهت روند بازار به کار خواهند آمد. علاوه بر این‌ها اندیکاتورها در کنار سایر ابزارهای تکنیکال، می‌توانند تایید مناسبی برای تداوم روند حرکتی بازار به شمار بیایند. در اغلب موارد تریدرهای کوتاه‌مدت یا همان نوسان‌گیران با استفاده از اندیکاتورها، توانسته‌اند سودهای مناسبی برای خودشان در بورس ذخیره نمایند.

سخن آخر

در این مقاله از سامانه آموزش چراغ ، راجع به اندیکاتورها در تحلیل تکنیکال و انواع مختلف آن‌ها صحبت کردیم. به یاد داشته باشید که اندیکاتورها ابزار مناسبی برای پیش‌بینی نیستند و معمولاً چیزی را در بازارهای مالی برای شما پیش‌بینی نخواهند کرد! دلیل آن هم این است که اندیکاتورها گذشته‌نگر هستند، نه آینده‌نگر. اندیکاتورها به معامله‌گران کمک می‌کنند تا گذشته‌ی سهم را در یک شکل شماتیک بررسی کنند و آنگاه دست به خرید یا فروش سهامشان بزنند. بنابراین از این شاخص‌های جذاب، تنها برای تایید گرفتن در معاملات خود استفاده نمایید. برای اطلاعات بیشتر دوره آموزش تحلیل تکنیکال مقدماتی را مشاهده نمایید. چراغ به‌عنوان نسل جدیدی از پلتفرم‌های آموزش و استخدام با بیان نکات مهم و کاربردی در بورس به شما کمک می‌کند تا برای سرمایه‌گذاری در بورس و دیگر بازارهای مالی، به بهترین شکل ممکن عمل نمایید.

مقالات مرتبط

دیدگاهتان را بنویسید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *

برو به دکمه بالا